//////

Archive for the ‘Człowiek w świecie informacji’ Category

PIERWOTNE PRZEDMIOTY BADAŃ

W ciągu ubiegłych dwudziestu lat również cyberne­tyka i wyrosła z niej teoria informacji radykalnie roz­szerzyły swe pierwotne przedmioty badań (tj. systemy telekomunikacyjne), obejmując dynamikę rozwoju stru­ktur wszelkich przejawów życia nie tylko na Ziemi, lecz i w przestrzeni kosmicznej. Rozszerzyła się bowiem treść pojęcia „system informacyjny”. Tradycyjnie rzecz biorąc, terminy „informacja” i „system informacyjny” często jeszcze kojarzą się z systemami łączności w sensie telekomunikacji i poczty, instytucji i urządzeń do prze­noszenia informacji, których zadaniem jest dostarczenie określonym adresatom zbiorów sygnałów (np. symboli w postaci pisma lub mowy) sformułowanych przez na­dawcę; od tych urządzeń wymaga się tylko, aby wia­domości były przekazywane możliwie bezbłędnie i szyb­ko oraz w sposób ekonomicznie uzasadniony.

WSPÓŁCZESNE SPOJRZENIE

Współ­czesne i perspektywiczne spojrzenie na istotę telekomu­nikacji oraz jej rolę i wpływ na rozwój społeczny wy­maga radykalnej rewizji takich poglądów. Do niedawna bierny „nośnik” informacji — teleko­munikacja — staje się obecnie aktywnym współtwórcą postępu w każdej dziedzinie racjonalnej działalności ludzkiej, zmieniają się bowiem jego technika i zakresy spełnianych zadań. Informacja, a ściślej — lawinowo postępujący wzrost jej „produkcji” stał się bowiem czynnikiem pogłębiającym złożoność stosunków spo­łecznych. Opanowanie powstających stąd sprzeczności przekracza już możliwości tradycyjnych systemów tele­komunikacyjnych.

ODPOWIADANIE ZA INFORMACJE

Jeśli na przełomie XIX i XX w. cho­dziło przede wszystkim o informacyjne opanowanie procesów technologicznych (m. in. w przemyśle), to dru­gą połowę XX w. charakteryzuje już dążenie do opa­nowania technologii procesów informacyjnych w celu wykorzystania ich do racjonalnej rozbudowy struktur organizacyjnych i sterowania procesami wszechstronnie rozumianego rozwoju społeczno-politycznego i kultu­ralnego. Projektowanie i eksploatacja systemów infor­macyjnych dla potrzeb nauki i kultury, gospodarki i ad­ministracji, wojska i służby bezpieczeństwa itp. stały się przedmiotem teleinformatyki, dziedziny, od której oczekujemy, że wejście w wiek XXI nastąpi w warun­kach zautomatyzowania procesów zarządzania w wielu obszarach socjalistycznego systemu kierowania pań­stwem.

OGÓLNE POTRAKTOWANIE TEMATU

Bliski już wiek XXI powinien zapoczątkować epokę, w której człowiek, wyposażany stopniowo w coraz do­skonalsze intelektualne protezy, będzie w stanie współ­działać z naturą w sposób istotnie (a nie pozornie) ra­cjonalny, a przy tym — sterując swym rozwojem tak, aby szerzej spełniało się marzenie Wergiliusza: „Felix qui potuit rerum cognoscere causas”.Autor traktuje książkę jako bardzo ogólne, a przy tym popularne wprowadzenie do współczesnej wiedzy o  problemach informacyjnych i ich odbiciach w wielu dziedzinach działalności społecznej, a także wskazuje możliwości zastosowań współczesnej aparatury badawczej do poszukiwania perspektywicznie uzasadnionych rozwiązań problemów stanowiących o racjonalnym ukierunkowaniu polityki rozwoju fpoleczno-gospodar- czego.

INFORMACJE O INFORMACJACH

Informacje o informacjach? Tak, lecz przeznaczone głównie dla tych, którzy zechcą wkroczyć na obszar usiany jeszcze wielu białymi plamami. I jeszcze jedno. Z myślą o tych Czytelnikach, których zainteresuje tylko jakiś jeden, ściśle określony temat przedstawiony w książce, jej poszczególne rozdziały ujęte zostały jako zamknięte całości, co wymagało nie­kiedy pewnych powtórzeń określonych sformułowań i myśli.Określenia pojęcia informacji, jako podstawy dziedzi­ny odgrywającej wielką rolę we współczesnej nauce na-* zywanej teorią informacji, należy szukać w pracach amerykańskich uczonych: R.V.L. Hartleya, C. Shanno- na, N. Wienera; radzieckich: A. Kołmogorowa, A. Chin- czyna, W. Kotielnikowa, A. Charkiewicza i innych. Te­oria informacji wchodzi w skład zespołu nauk cyberne­tycznych.

INTERESUJĄCE ASPEKTY

Co­raz częściej bowiem interesują nas nie tylko matema- tyczno-statystyczne aspekty tego pojęcia, nie tylko problemy ilościowe, ale także rola i znaczenie infor­macji jako elementu motywującego celowe działanie ludzkie, czynnika stymulującego procesy twórcze my­ślenia itp. Informacja wyszła już z kręgów zastosowań techniczno-matematycznych i wdarła się w sferę nauk dotychczas „nieskalanych” tego rodzaju pojęciami spo­krewnionymi ze światem techniki, przeniknęła do świa­ta humanistów — do psychologii, socjologii i nauk praw­nych, do nauk przyrodniczych, np. biologii, i wielu in­nych dziedzin nietechnicznych.

WSPÓŁCZESNE INFORMACJE

Współcześnie informację traktuje się, obok materii i energii, jako trzeci podstawowy element otaczającej nas realnej rzeczywistości. Dlatego też interesuje nas zarówno jej strona ilościowa, jak i „znaczeniowa”. Stro­na „znaczeniowa” informacji, czyli jej własności seman­tyczne, jest ważna nie tylko ze względu na wykorzysty­wanie w sferze pozatechnicznej, np. w procesach ba­dawczych, decyzyjnych itp., ale także ze względu na wykorzystanie przy rozwiązywaniu nowoczesnej prob­lematyki technicznej. Zintegrowane podejście do pojęcia informacji wystę­puje w cybernetyce, która traktuje informację jako czynnik „sterujący” strumieniami zasileń (materii i energii), czynnik wykorzystywany w organizmach ży­wych lub w maszynach do bardziej sprawnego, efek­tywnego i celowego działania.